4. Een klimaatpositieve toekomst

Onze duurzaamheidsambities vereisen een structurele en integrale aanpak. Daartoe zetten we in 2022 het vijfjarig programma ‘Samen op weg naar een klimaatpositieve toekomst’ in de steigers, gericht op al onze huidige én toekomstige huurders. De daarin belegde lange termijn-doelen (energieneutraal, circulair en klimaatbestendig) vormden ook in 2023 de kapstok voor onze inzet op verduurzaming die breder is dan ‘alleen’ het verduurzamen van onze woningen. In 2023 brachten we dit op diverse manieren een stap verder, met de focus op hittestress en circulariteit. 

Daarnaast is ons vastgoed bij uitstek het middel voor de transformatie naar een toekomstbestendige woningvoorraad via nieuwbouw en renovatie van bestaande woningen. Daarbij passen we bij alle projecten klimaatbestendige maatregelen toe en werken we Achterhoek-breed aan een biobased concept sociale huurwoning.

De jaarlijks tientallen toe te voegen woningen (zie hoofdstuk 2) voldoen minimaal aan de BENG-vereisten (Bijna Energieneutrale gebouwen). Indien financieel en technisch mogelijk vullen we dit aan met extra verduurzamingsmaatregelen. In 2023 startten we onder meer de bouw van 12 energiezuinige woningen in Keppeloord. Ook een ander nieuwbouwproject lichten we er hier uit: De Kwekerij in Doetinchem. Daar realiseren we in de periode 2024 – 2025 ruim 30 circulair gebouwde huurwoningen en maken daarbij zoveel mogelijk gebruik van biobased materialen. Extra bijzonder was dat we de uitvraag -met hoge ambities rond circulariteit en klimaatadaptatie- samen met gemeente Doetinchem deden. Daar kijken we positief op terug. Met De Kwekerij leveren we  een concrete bijdrage aan het Samen Biobased Bouwen-programma van de 8RHK ambassadeurs. De Kwekerij wordt bovendien niet alleen een plek om te wonen, er is ook ruimte voor ontmoeting met buurttuinen en (natuurlijke) speelplekken. Daarnaast maken we gebruik van nieuwe technieken rond minimale bouwafvalstromen tot hergebruik van water en een gezond binnenklimaat. Met zowel de woningen zelf, de wijze waarop ze worden gebouwd als de parkachtige woonomgeving met ontmoetingsmogelijkheden geven we bovengemiddeld invulling aan onze duurzaamheidsambities.

De grootste verduurzamingsopgave ligt bij onze bestaande woningen. Daarom streven we er naar  jaarlijks 200 – 250 van onze bestaande woningen door groot onderhoud of renovatiewoningen te verduurzamen.

Tenslotte zijn we ons er van bewust dat niet alleen maatregelen, maar ook het gedrag van onszelf en onze huurders het verschil maakt. Het toewerken naar een klimaatpositieve toekomst was daarmee naar onze gehele organisatie verbreed.

We analyseerden ons gehele woningbezit op diverse risicofactoren rond hittestress en legden in een Plan van Aanpak vast hoe we daar komende jaren mee omgaan. Ook legden we in ‘Beleid Klimaatbestendig Wonen’ vast hoe we komende jaren bij onderhoud, nieuwbouw- en renovatieprojecten en mutatiewoningen optimaal invulling geven aan klimaatadaptie.

Wat betreft zonwering en hittestress besloten we dat dit integraal onderdeel wordt bij de in 2024 uit te werken planmatig onderhoudsprojecten.

Evenals voorgaande jaren organiseerden we met onder meer gemeente en Stichting Present een sociaal groendag in Bronckhorst en werkten we met gemeente Doetinchem samen bij een regentonactie. Ook staken we onze handen uit de mouwen bij de klimaatbestendige metamorfose van vijf van onze woningen aan de Doetinchemse Sweelincklaan in het kader van de door Omroep Gelderland geïnitieerde ‘De groenste straat van Gelderland’. En waar mogelijk leverden we bij mutatie van woningen al op kleine schaal maatwerk, bijvoorbeeld door bomen die groter zijn dan we normaliter wenselijk achten, toch te behouden.

In Bronckhorst en Doetinchem organiseerden we kraampjesmarkten onder de noemer #Iets doen met groen waarmee we met onze partners huurders en andere geïnteresseerden het grote palet aan verduurzamingsmogelijkheden in huurwoningen lieten zien. De grote belangstelling voor zowel de kraampjesmarkt an sich als de mogelijkheid om een (gratis) heg, regenton, poort of groen voor het achterpad te ontvangen stimuleerden ons hiermee door te gaan.

In het kader van circulariteit waren we onder meer actief rond het thema Samen biobased bouwen van de 8RHK ambassadeurs. Onze bijdrage daaraan bestaat uit de nieuwbouw aan De Kwekerij en project Baak als pilot-renovatieproject. Parallel hieraan startten we met onze ACo-collega’s de ontwikkeling van een biobased-nieuwbouwconcept. Wordt vervolgd!

Binnen het Woco2Woco (de afdeling binnen Cirkelregio Achterhoek die zich richt op woningcorporaties) zetten we met collega-corporatie Wonion en onze onderhoudspartners de eerste stappen in een pilot rond het hergebruik van materialen bij dagelijks onderhoud.

Ook waren er initiatieven om onze eigen ecologische voetafdruk te verkleinen. We kochten vegetarische lunches en biologische koffie en thee in. En onder de noemer #pakjesavondwasnognooitzocirculair! konden medewerkers via de Sinterklaascadeautafel pakjes ruilen. Om onze bewustwording nog meer te vergroten lieten we voormalig weervrouw Margot Ribberink in een organisatiebijeenkomst reflecteren op ons klimaatpositief-beleid. Ze constateerde dat we met onze visie en concrete maatregelen op de goede weg zijn en benadrukte daarnaast het belang van aandacht voor gedragsverandering. Van onszelf en van onze huurders. Een aanbeveling die we ter harte namen en ook past in onze aanpak om huurders te betrekken. Zo kwam het uitdelen van thermometers aan een grote groep huurders (zie ‘Energielasten’ in hoofdstuk 2) mede voort uit de gedachte dat gedragsverandering begint bij inzicht en bewustwording. Onze medewerkers lieten zich door de Agem informeren over nut en noodzaak van diverse gedragsveranderingen, zodat zij vervolgens huurders weer verder kunnen helpen bij de bewustwording van hun eigen invloed op een  een beter klimaat en energielasten.

Zeker gelet op de aanhoudende vraag naar onze woningen is het zaak dat we onze woningen toekomstproof houden. In veel gevallen volstaat planmatig onderhoud, reparatieonderhoud of mutatieonderhoud om de kwaliteit van de woningen in stand te houden. In 2023 besteedden we daaraan in totaal -afgerond- € 16.600.000, wat neerkomt op zo’n 29% van onze huurinkomsten. 

Voor een goede kwaliteit van ons bezit is het van belang ons asbestdossier op orde te hebben. Daartoe scherpten we ons asbestbeleid aan zodat dit in lijn is met actuele wet- en regelgeving. Ook brachten we van ons gehele bezit de aanwezigheid van asbest in beeld. Op basis daarvan  ontvingen alle huurders een asbestmeterkastkaart waarop staat of en waar zich asbest in hun woning bevindt en stelden we een saneringsprogramma om in 2023 alle niet-hechtgebonden asbest te saneren. We verstrekten de opdracht voor alle saneringen, waarvan de laatste 50 begin 2024 worden uitgevoerd. 

Binnen het totaal aan onderhoudsuitgaven (Figuur 14) was het verschil ten opzichte van 2022 bij mutatieonderhoud (2022: € 13%) en onderhoud bij renovatie (2022: € 34%) opvallend. Dat laatste wordt verklaard door vertraging in de renovatieprojecten.

Om onze woningvoorraad toekomstbestendig te houden volstaat bij een deel ervan dat we adequaat onderhoud plegen, zoals hierboven aangegeven. Bij een ander deel van onze woningen is meer nodig en kiezen we voor groot onderhoud of renovatie. Toekomstbestendig maken betekende in 2023 inmiddels dat dit standaard gepaard gaat met verduurzamingsmaatregelen.

In totaal besteedden we -afgerond- € 8.720.000 (zo'n 15% van onze totale huurinkomsten) aan het verbeteren van onze bestaande woningen. In Bronckhorst en Doetinchem verduurzaamden we tientallen woningen middels (een combinatie van) renovatie en groot onderhoud. Een mooie mijlpaal was dat we met de oplevering van de eerste tranche woningen aan de Van Enststraat, Remmelinkstraat en Seinhorststraat onze eerste bestaande woningen van het gas afhaalden. De renovatie van de woningen in Baak  is in zoverre bijzonder dat we vanwege de gespreide ligging per woning een groot onderhouds- en renovatieplan opstelden. Door eerst de woningen in Baak en Steenderen te renoveren, schoof de renovatie van woningen in Wehl op naar 2024. De renovatie van de woningen in Baak was in zoverre bijzonder dat we vanwege de gespreide ligging van de woningen per woning een groot onderhouds- en renovatieplan opstelden.